Bezpieczna transakcja z ogłoszenia

Jak kupować i sprzedawać z ogłoszeń bez ryzyka? Rozpoznaj fałszywe linki, oszustwa na BLIK i zaliczki oraz ustal bezpieczny odbiór i płatność.

Handel lokalny przez ogłoszenia to wygoda i oszczędność, ale też pole do nadużyć. Oszustwa w ogłoszeniach zwykle opierają się na kilku powtarzalnych schematach. Kiedy je znasz, łatwo je rozpoznać. Ten poradnik dotyczy zarówno kupujących, jak i sprzedających.

Najczęstsze schematy oszustw

Fałszywy link do „odbioru płatności”

Sprzedający dostaje wiadomość od rzekomego kupującego, że ten już zapłacił albo zamówił kuriera, i link do „potwierdzenia transakcji” lub „odbioru pieniędzy”. Strona wygląda jak serwis kurierski, bankowy albo portal ogłoszeniowy i prosi o dane karty lub logowanie do banku. To fałszywy link. Aby otrzymać przelew, nigdy nie trzeba podawać danych karty ani loginu do bankowości.

Prośba o kod BLIK

Kod BLIK służy do płacenia i wypłacania pieniędzy z Twojego konta. Jeżeli ktoś prosi Cię o kod BLIK – pod pretekstem przelewu, zwrotu albo „weryfikacji” – to próba kradzieży. Wiadomości od znajomych z prośbą o BLIK (np. z przejętego konta w komunikatorze) potwierdzaj telefonicznie.

Zaliczka za towar, którego nie ma

Kupujący wpłaca zaliczkę „na zarezerwowanie”, a sprzedający znika. Ryzyko rośnie, gdy cena jest wyraźnie niższa niż w podobnych ofertach, a sprzedający nalega na szybki przelew i unika spotkania.

Nadpłata i prośba o zwrot różnicy

Rzekomy kupujący „przez pomyłkę” przesyła więcej pieniędzy (albo tylko fałszywe potwierdzenie przelewu) i prosi o zwrot nadwyżki. Zawsze sprawdzaj wpływ środków w swojej bankowości, a nie na zrzucie ekranu przesłanym przez drugą stronę.

Sygnały ostrzegawcze

przenoszenie rozmowy do komunikatora i wysyłanie linków spoza portalu,
presja czasu: „mam jeszcze trzech chętnych”, „kurier już jedzie”,
cena dużo niższa niż w porównywalnych ofertach, na przykład w kategorii elektronika,
brak zgody na oględziny lub odbiór osobisty bez rozsądnego powodu,
prośby o dane, które nie są potrzebne do transakcji: PESEL, zdjęcie dowodu, login do banku.

Odbiór osobisty – jak go zorganizować

Odbiór osobisty daje możliwość obejrzenia rzeczy przed zapłatą i jest najbezpieczniejszy dla obu stron. Kilka zasad:

umawiaj się w miejscu publicznym i w ciągu dnia; przy dużych przedmiotach, jak meble, weź ze sobą drugą osobę,
przy elektronice wybierz miejsce z dostępem do prądu, by sprawdzić działanie sprzętu,
poinformuj bliskich, dokąd i do kogo jedziesz,
nie noś przy sobie więcej gotówki, niż potrzeba.

Płatność – co wybrać

Gotówka lub przelew na miejscu

Przy odbiorze osobistym najprostsze są gotówka lub natychmiastowy przelew wykonany przy sprzedającym, który sprawdza jego zaksięgowanie w swojej aplikacji. Sprzedający przy większych kwotach w gotówce może przeliczyć banknoty i obejrzeć ich zabezpieczenia.

Wysyłka

Przy wysyłce wygodna bywa płatność przy odbiorze albo usługi pośredniczące oferowane przez portale i firmy kurierskie. Zanim z nich skorzystasz, wejdź na stronę usługi samodzielnie, wpisując adres w przeglądarce, a nie przez link od drugiej strony. Kupujący powinien przy doręczeniu, jeśli to możliwe, sprawdzić stan paczki i w razie uszkodzenia spisać protokół z kurierem.

Umowa kupna-sprzedaży

Przy droższych przedmiotach warto spisać krótką umowę kupna-sprzedaży w dwóch egzemplarzach: dane stron, opis przedmiotu (model, numer seryjny), cena, data oraz informacja o znanych wadach. Chroni to obie strony w razie sporu i potwierdza pochodzenie rzeczy.

Warto też pamiętać, że zakup od osoby prywatnej nie daje takich samych uprawnień jak zakup w sklepie – na przykład prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość dotyczy zakupów od przedsiębiorców. Tym ważniejsze są dokładne oględziny.

Podatek PCC

Przy zakupie od osoby prywatnej rzeczy ruchomej o wartości rynkowej powyżej 1000 zł kupujący może mieć obowiązek zapłaty podatku PCC. Szczegóły, terminy i wyjątki opisuje serwis podatki.gov.pl – w razie wątpliwości warto je sprawdzić lub zapytać w urzędzie skarbowym.

Co zrobić, gdy padniesz ofiarą oszustwa

natychmiast skontaktuj się ze swoim bankiem i zablokuj kartę lub dostęp do konta,
zachowaj wiadomości, linki, numery kont i zrzuty ekranu,
zgłoś sprawę na policję i powiadom administrację portalu, na którym było ogłoszenie.

Więcej wskazówek dla konkretnych kategorii znajdziesz w naszych poradnikach zakupowych – m.in. o sprawdzaniu używanego telefonu, laptopa i roweru.

Bezpieczna transakcja w skrócie

rozmawiaj przez portal i nie otwieraj linków od nieznajomych,
nie podawaj kodów BLIK, danych karty ani loginów do banku,
oglądaj rzecz przed zapłatą i sprawdzaj wpływ pieniędzy w swoim banku,
przy droższych przedmiotach spisz umowę.

Bezpieczna transakcja nie wymaga specjalnych narzędzi – wystarczy spokój, sprawdzanie informacji u źródła i zasada, że nikt uczciwy nie wymusza pośpiechu.